We schrijven eind 2025. De initiële hypegolf rondom AI is gaan liggen en heeft plaatsgemaakt voor een nieuwe realiteit. De vraag is niet meer of we AI gebruiken in de gemeente, maar hoe we dat doen zonder onze ziel te verliezen. In de wandelgangen hoor ik vaak de zorg: "Worden we straks allemaal robot-ambtenaren?" Mijn antwoord is stellig: nee. Sterker nog, door de juiste inzet van technologie worden we menselijker dan ooit.
Bij Nextura zien we een verschuiving. Waar we het twee jaar geleden hadden over efficiëntie en kostenbesparing, gaat het nu over publieke waarde en menselijk contact. De technologie is volwassen geworden, nu wij nog.
Ruimte voor contact
Niemand is ambtenaar geworden om de hele dag data over te typen of formulieren te controleren. We doen dit werk voor de stad, het dorp, de inwoners. De kracht van AI—en specifiek de lokale, veilige modellen waar we eerder over schreven—is dat het de bureaucratische ruis wegneemt.
We dromen wellicht van een AI-assistent die de complexe stapel documenten van een vergunningsaanvraag in seconden analyseert en samenvat. Wat betekent dat voor jou? Dat jij niet met je neus in de papieren zit, maar tijd hebt om die inwoner te bellen. Om te vragen: "Ik zie uw aanvraag, maar wat is nu echt uw zorg bij deze verbouwing?" Dat is de hybride ambtenaar: technologisch ondersteund, maar diep menselijk in de uitvoering.
Leiderschap vraagt moed
Deze transformatie gaat niet vanzelf. Het vraagt om leiderschap dat verder kijkt dan dashboards. In onze visie op leiderschap zien we dat managers de rol van 'tuinman' moeten aannemen: ze creëren de voedingsbodem waarop talent kan groeien.
Dit betekent ook het cultiveren van een experimenteercultuur. Fouten maken mag, zolang we ervan leren. Als we AI inzetten in het sociaal domein om vroegtijdig schulden te signaleren, moeten we durven vertrouwen op de data, maar altijd de menselijke check behouden. Een algoritme kent geen context, geen verdriet en geen hoop. Jij wel. Leiders moeten die menselijke 'final check' niet zien als inefficiëntie, maar als een essentiële kwaliteitswaarborg.
De digitale koffieautomaat
Innovatie ontstaat zelden in een vergaderzaal, maar vaak bij de koffieautomaat. Het is de plek waar afdelingen elkaar kruisen en waar "hoe was je weekend?" overgaat in "hoe lossen we dit op?". In een tijd van hybride werken en digitale systemen moeten we die informele verbinding bewaken.
Gebruik AI niet om mensen uit elkaar te drijven, maar om ze samen te brengen. Laat de technologie de patronen in de data ontdekken, zodat multidisciplinaire teams -van jurist tot wijkbeheerder- samen aan de oplossing kunnen bouwen. Dit noemen we bij Nextura de beweging van hiërarchie naar netwerk.
Conclusie
De gemeente van 2025 is geen kille datamachine. Het is een organisme waar technologie de hartslag vormt, maar waar mensen het bloed zijn dat stroomt. AI neemt het 'robotwerk' over, zodat wij ons kunnen richten op wat computers nooit zullen kunnen: begrijpen, aanvoelen en verbinden.
Dus, de volgende keer dat je inlogt en je AI-copiloot opstart, onthoud dan: jij bent niet de bestuurder van de software, jij bent de hoeder van de menselijke maat.